سه‌شنبه, 3 اسفند 1395          
مركز ملي مطالعات و تحقيقات درياي خزر


تاريخچه

در طی قرن بيستم و هزاره سوم ميلادی گسترش جوامع و روند رو به رشد جمعيت همراه با توسعه فعاليت های اقتصادی، اجتماعی و گردشگری در راستای بهره وری از منابع ساحلی و بستر درياها و اقيانوس ها به همراه تأثير عملکرد نيروهای محيطی (نوسانات، امواج و جريان های ساحلی) موجب فرسايش و از بين رفتن سطح گسترده ای از مناطق ساحلی شده است که از پيامدهای مهم آن می توان به افزايش بی نظمی و عدم تعادل در شرايط زيست محيطی و تقليل خصوصيات کمی و کيفی منابع آب ساحلی اشاره نمود. متأسفانه گاهی مرمت و سامان دهی عوارض بجای مانده با صرف هزينه های هنگفت و خسارات جبران ناپذيری همراه می باشد. بنابراين انجام فعاليت های مطالعاتی و تحقيقاتی به منظور شناسايی چالش ها و تنگناهای موجود و ارزيابی عوامل مؤثر در آسيب پذيری مناطق ساحلی به همراه اتخاذ راهکارهای بهينه برای کنترل و جلوگيری از بحران های احتمالی و حفاظت از منابع ارزشمند ساحلی هم اکنون در دستور کار اکثر کشورهای ساحلی قرار دارد. در همين راستا و با توجه به سياست های کلان توسعه پايدار کشورمان پس از آخرين مرحله افزايش تراز آب دريای خزر طی سال های 1357 تا 1374 به ميزان 30/2 متر که در اثر آن خسارات بسيار زيادی به کاربری های متنوع ساحلی اعمال گرديد، وزارت نيرو بر آن شد تا در سال 1371 مرکز ملی مطالعات و تحقيقات دريای خزر را تأسيس نمايد، پس از آن مصوبه مجلس شورای اسلامی در سال 1374 مبنی بر موظف نمودن وزارت نيرو برای تأسيس مرکز مشترک تحقيقات خزر با همکاری فدراسيون روسيه نشان از اهميت مطالعات و تحقيقات بر روی اين پهنه آبی دارد. این مرکز بطور عملی از سال 1375 وظيفه تعريف پروژه ها و فعاليت های مرتبط با طرح مطالعه نوسانات دريای خزر و نظارت تخصصی بر مطالعات و تحقيقات را عهده دار بوده است. از سال 1382 اين مرکز به مؤسسه تحقيقات آب منتقل گرديده است. مؤسسه تحقيقات آب وزارت نيرو در چارچوب طرح مطالعه نوسانات دريای خزر در طی اجرای برنامه های توسعه توانسته است به بخشی از اهداف طرح مذکور دست يابد و هم اکنون در برنامه پنج ساله چهارم توسعه، ضروری است با توجه به اهميت روزافزون دريای خزر در سطح ملی و منطقه ای، اين طرح کماکان مورد حمايت جدی برنامه ريزان کشور قرار گيرد تا بتواند به ساير اهداف باقيمانده و از جمله مهمترين آنها يعنی احداث و تجهيز ايستگاه های آب وهواشناسی دريای خزر و همچنين احداث ساختمان مرکز ملی مطالعات و تحقيقات دريای خزر بعنوان پايگاه پژوهش های دريايی در شمال کشور دست یابد.

اهداف

هدف از تشکيل مرکز، انجام مطالعه و تحقيق در زمينه های مختلف منابع آبی در دريای خزر و همچنين حوضه آبريز آن، با همکاری مراکز پژوهشی و تحقيقاتی داخل و خارج از کشور خصوصاً کشورهای ساحلی خزر در جهت توسعه تحقيقات بنيادی و کاربردی و نيز استفاده بهينه از ظرفيت های اين منبع آبی منحصر بفرد می باشد.

شرح وظايف
  •  مطالعه بيلان و نوسانات سطح تراز آب درياي خزر و ارائه پيش بيني هاي لازم

  • پايش محيطی دريای خزر، اندازه گيري پارامترهاي اقيانوس شناسي ( شيمي، فيزيك، زمين شناسي و بوم شناختي ) و ايجاد بانک های اطلاعاتی

  • مديريت مناطق ساحلی و ارائه طرح های حفاظت از سواحل و حریم آن

  • ايجاد ارتباط فعال و سازنده با ساير مؤسسات و جوامع علمي در سطح ملی، منطقه ای و بين المللی

  • تعريف و تدوين فعاليت هاي پژوهشي مورد نياز منابع آب درياها ، درياچه ها و تالابهاي كشور در قالب پروژه هاي بنيادي، كاربردي و توسعه اي

  • بهره گيري از آخرين دستاوردها و فن آوري هاي نوين دريایي در راستای تحقق اهداف مرکز

  • توجه به نيروی انسانی و ظرفيت سازی جهت جذب، حفظ و توسعه نيروهای متخصص و نخبه

  • اطلاع رسانی پيرامون دريای خزر

  • ارائه دستاوردهاي علمي و پژوهشي در سمينارها و كنفرانس هاي بين المللي

  • اعمال سياست هاي مديريتي و ارائه خدمات پژوهشي به ساير حوضه هاي دريایي، درياچه اي و تالابي كشور

 



برنامه‌هاي مركز

برنامه هاي مركز از نظر الويت و بازده زماني به برنامه هاي بلند مدت، ميان مدت و  كوتاه مدت تقسيم مي شوند.

برنامه‌هاي كوتاه‌مدت
  • انجام گشت هاي دوره اي در فصول گرم و سرد سال به منظور كنترل تغييرات فرآيندهاي ساحلي و اثر آنها بر روي خطوط ساحلي

  • انجام پروژه هاي تحقيقاتي از محل درآمدهاي طرح و اختصاصي

  • برگزاري كارگاه های آموزشي، تخصصي در زمينه مسائل درياي خزر

  • ارائه مقالات در كنفرانس هاي بين المللي و گردهمائي هاي علمي- تخصصي

  • حمايت از پايان نامه هاي دانشجویي و توسعه همکاری های پژوهشی با دانشگاههای ذیربط

  • بازديد از ساير مراكز پژوهشي دريایي موفق در داخل و خارج از كشور

  • ايجاد تعامل كاري و انعقاد تفاهم نامه با ارگان هاي دريایي و دانشگاه هاي كشور

  • تكميل و تجهيز ساختمان مركز

  • شركت در دوره هاي آموزشي تخصصي

  • تكميل داده هاي كاربردي و مستندات نقشه اي و رقومي مربوط به وضعيت سواحل درياي خزر

  • جذب نيروهاي متخصص مورد نياز 

  • تشكيل كميته هاي تخصصي و راهبردي

  • ارتقاء بانك اطلاعات درياي خزر و استفاده از سامانه اطلاعات جغرافيایي

  • راه اندازي سايت علمي- پژوهشي مركز

برنامه‌هاي ميان‌مدت
  • راه اندازي ايستگاه هاي اندازه گيري پارامترهاي اقيانوس شناسي و آب و هواشناسي درياي خزر در محور اميرآباد، نوشهر، انزلی و آستارا

  • تعيين نرخ فرسايش و رسوبگذاري در سواحل جنوبي درياي خزر و كنترل تغيير مكاني خطوط ساحلي

  • تهیه نقشه های اطلس مهندسی سواحل، رسوب، هیدرولوژی و مورفودینامیک مناطق ساحلی

  • استفاده بهينه از شناور هاي مركز براي پايش پارامترهاي دريایي و تكميل بانك اطلاعات درياي خزر

  • تعريف و انجام پروژه هاي کاربردی

  • ارتقاء سطح كاربردي پايگاه اطلاعات، مركز اسناد و كتابخانه و تجهيزات و ادوات اندازه گيري مركز

  • برگزاري همايشات بین المللی پیرامون مسائل دریای خزر

  • تأمين شرایط آموزش كاربردي براي متخصصان مركز جهت ارتقاء سطح علمي و مهارت هاي فردي

  • انتشار فصلنامه پژوهشي درياي خزر

 
برنامه هاي بلند مدت
  • ایجاد شبكه ايستگاه هاي اندازه گيري پارامترهاي آب و هواشناسي دريایي ومؤلفه هاي اقيانوس شناسي درياي خزر در راستای تولید، جمع آوری، پردازش و ذخیره سازی داده ها

  • ایجاد تعامل کاری مشترك با كشورهاي حاشيه درياي خزر بر اساس مصوبه مجلس   شوراي اسلامي

  • اعمال مديريت مناطق ساحلی در راستای توسعه پایدار و شاخص های زيست محيطي و مهندسي سواحل

  • توسعه فعاليت هاي پژوهشي مركز در ساير حوضه هاي دريایي كشور و ارائه خدمات مطالعاتي و تحقيقاتي

  • آموزش و تربيت نيروي انساني متخصص در زمينه علوم دريایي

  • مشاركت و همكاري با سازمان هاي جهاني در خصوص مسائل درياي خزر

گروه هاي پژوهشي

مركز مطالعات و تحقيقات درياي خزر در چارچوب ساختار تشكيلاتي و نيز در راستاي تحقق اهداف و انجام شرح وظايف اصلي خود داراي دو گروه پ‍ژوهشي مي باشد. 

1- گروه مديريت مناطق ساحلي

تدوين برنامه هاي راهبردي و انجام مطالعات و پژوهش هاي مورد نياز جهت حفاظت و  سامان دهي سواحل در راستاي بهره وري بهينه از كاربري اراضي و توسعه پايدار مناطق ساحلي درياي خزر

2- گروه پايش هاي محيطي دريا

تدوين برنامه هاي راهبردي و اقدامات لازم جهت پايش محيطي درياي خزر در راستاي توليد، جمع آوري، پـردازش و ايجاد بانك اطلاعات پـارامترهاي دريایي و انجام مطالعات و  پژوهش های مورد نياز به منظور كنترل شرايط محيطي خزر و اطلاع رساني مناسب

نيروهاي متخصص

مركز از نيروهاي تمام وقت و پاره وقت با تخصص در زمينه هاي مختلف دريایي به شرح زير استفاده مي نمايد :  

·         سازه هاي هيدروليكي و مهندسي عمران

·         فرآيند هاي ساحلي و رسوب

·         محيط زيست و زمين شناسي محيطي

·         آب و هواشناسي دريایي

·         آمايش سرزمين و مديريت مناطق ساحلي

·         مديريت منابع آب

·         فيزيك دريا و اقيانوس شناسي فيزيكي

·         سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافيایي

·         رسوب شناسي و آزمايشگاه

·         رايانه و نرم افزار

تجهيزات و امكانات

مركز در راستاي انجام شرح وظايف خود دارای تجهيزات و امکانات زير می باشد:

ايستگاه هاي مشاهداتی


·     مرکز در حال حاضر آمار و اطلاعات ایستگاههای ترازسنجی انزلي، نوشهر، بابلسر (خزرشهر)، اميرآباد، نکا (صدرا) و بندر تركمن (آشوراده) را دریافت نموده، تحلیل و پردازش می نماید.

·     ايستگاه پايش پارامترهاي دريائي و هواشناسي در محور بندر اميرآباد كه با مشاركت و تعامل كاري با اداره كل هواشناسي مازندران با قابليت بويه عميق، سنسور هاي آب كم عمق، ايستگاه سينوپتيكي و مركز رادار در حال فعاليت مي باشد. ضمن آنكه ايستگاه دوم متعاقباً در محور ساحل بندر انزلي در آينده راه اندازي مي گردد.

 

شناورهای تحقیقاتی
 


·     شناور تحقيقاتي ساحلي با قدرت مانور در آب هاي آزاد ساحلي تا ژرفاي 100 متر و فاصله 50 كيلومتر از خط ساحل دارای سيستم تعيين مختصات جغرافيائي دقيق "DGPS " و اكوساندر با سرعت تفكيك و وضوح بسيار بالا  "DESO 15  " در ضمن سنسورهاي هواشناسي مستقر بر روي شناور شامل تششع سنج، دما سنج و بادسنج می باشد.

·         قايق هاي موتوري 10 نفره فايبر گلاس و 6 نفره جميني براي انجام عمليات هاي موردي با قابليت انتقال در محل

 

 

آزمايشگاه رسوب

اين آزمايشگاه شامل ابزارهاي مناسب براي اندازه گيري مشخصات بافتي (دانه بندي رسوب) و شكل شناسي ذرات رسوبي مي باشد. از جمله : دستگاه لرزاننده، الك هاي دانه بندي، ميكروسكوپ بينوكلر، دستگاه تعيين درصد كربنات (كلسيمتر) و تعيين وزن مخصوص خشك رسوبات

تعیین پارامترهای فیزیکوشیمیایی آب دریا

 دستگاه CTD ، شوري سنج، دما سنج، PH متر، EC متر و اكسيژن محلول كه به صورت پرتابل قابليت انتقال به عمليات ميداني را نيز داراست.

 

کتابخانه و مرکز اسناد، امکانات رایانه ای 

  • محتويات كتابخانه و مرکز اسناد شامل گزارشات، نشريات، مدارك و مستندات مرتبط با منابع آب و نوسانات درياي خزر است كه مي تواند مورد استفاده پژوهشگران و علاقمندان مسائل درياي خزر قرار گيرد. در ضمن فيلم هاي آموزشي و اطلس تصاوير در زمينه مسائل زيست محيطي، دريایي و زمين شناختي از ديگر قابليت هاي رسانه اي مركز مي باشد. 

  • مرکز از امکانات دستیابی به اینترنت با سرعت بالا و تجهیزات رایانه ای نیز برخوردار  است.

کارهای مطالعاتی- پژوهشی

اهم پروژه هاي پژوهشی به شرح زیر است :

·         طرح جامع مطالعات منابع آب درياي خزر

·         تهيه دستورالعمل مطالعات دريائي

·         تهيه مدل رياضی امواج و جريان درياي خزر

·         مطالعه آنومالي حرارتي سطح آب درياي خزر با استفاده از داده هاي ماهواره اي NOAA

·         مطالعه مد طوفان در سواحل جنوبي درياي خزر

·         مديريت زيست محيطي بهينه در ارزيابي منابع‌ آلاينده و تعيين ريسك آسيب پذيري مناطق ساحلي در محيط GIS

·         ايجاد بانك اطلاعات آب و هواشناسي درياي خزر

·         مطالعه كاربري اراضي سواحل جنوبي درياي خزر

·         ارزيابي ريسک و خطر فرسايش پذيری و ناپايداری ساختاری سواحل جنوبی دريای خزر در محيط GIS

·         بررسی نقش زمين لرزه ها در مکانيزم ناپایداری ساحلی بخش جنوبی دریای خزر

·         بررسی نوسانات سطح آب دريای خزر در ايستگاه های ترازسنجی ساحلی و تعيين علل ناهمخواني احتمالی

·         تهيه راهنما (استاندارد) تعيين حد بستر و حريم درياها، درياچه ها و تالابهای كشور

·         نقش فعاليت هاي انساني در شدت آسيب پذيري فرسايشي مناطق ساحلي مشرف به بنادر اصلي درياي خزر

 

سایر مطالعات دریایی (پروژه های انجام شده در سواحل جنوبی کشور)

·         ارزیابی ذخائر ماهیان آکواریومی در محدوده جزیره لارک استان هرمزگان

·         ارزیابی اثرات زلزله بر مشخصه های مورفودینامیکی مناطق ساحلی محدوده جزیره قشم

·         طبقه بندی مورفودینامیک رسوبی سواحل جزایر خلیج فارس

 

 

 

آدرس:  ساري، ميدان خزر، كيلومتر 8 جاده خزرآباد، جنب دانشگاه علوم كشاورزي


تلفن: 33687974-011


نمابر: 33687967-011

 

سايت: www.csnrc.ir

پست الكترونيكي: info@csnrc.ir
 


  


تمام حقوق براي موسسه تحقيقات آب محفوظ است.

DOURAN Portal V3.9.8.8

V3.9.8.8

موسسه تحقیقات آب

پژوهشكده مهندسي هيدروليك و محيط‌هاي آبي

پژوهشكده مطالعات و تحقيقات منابع آب

مركز تحقيقات آب و فاضلاب

مركز ملي مطالعات و تحقيقات درياي خزر

مركز ملي مطالعات و تحقيقات سازندهاي سخت (كارست) - شيراز

مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها - يزد

آزمايشگاه‌ها

موسسه تحقیقات آب

موسسه تحقیقات آب

موسسه تحقیقات آب