شنبه, 9 ارديبهشت 1396          
مركز ملي مطالعات و تحقيقات سازندهاي سخت (كارست) - شيراز


تاريخچه

منابع آب در سازندهاي سخت و كارست يكي از مهمترين منابع ملي كشور در تامين نيازهاي آب شرب، صنعت و حتي كشاورزي به شمار مي‌رود و بيش از 10% از سطح كشور توسط سازندهاي سخت پوشيده شده است.

اولين فعاليت در زمينه مطالعه سازندهاي سخت، مطالعات شناسايي شازندهاي سخت زاگرس جنوبي بوده كه در سال 1350 توسط دفتر بررسي‌هاي منابع آب وزارت نيرو در سه حوضه درياچه‌هاي مهارلو- بختگان، رودخانه شور داراب و رودخانه زهره- جراحي به انجام رسيده است. اين دفتر طي سال‌هاي 1363 لغايت 1365 به منظور شناسايي سازندهاي كارستي در اطراف شهرهاي شيراز، كازرون، بندرعباس و مشهد حفاري‌هاي اكتشافي و پيزومتري در اين سازندها را در قالب قراردادي با شركت استرژكسپورت از چك‌اسلواكي سابق به انجام رسيده است.

نظر به اهميت منابع آب سازندهاي سخت و كارست و تفاوت رفتار هيدروليكي آبخوان‌هاي سازندي با آبخوان‌هاي آبرفتي، به منظور انجام پژوهش و تحقيقات كاربردي در اين زمينه و ارائه خدمات فني و علمي به سازمان‌هاي مرتبط در سراسر كشور، در سال 1369 مطالعات منابع آب كارست حوضه نمونه مهارلو در شيراز توسط سازمان تحقيقات منابع آب آغاز گرديد. پس از پايان اين مطالعات و برگزاري اولين همايش بين‌المللي منابع آب كارست با تاكيد بر مناطق خشك و نيمه خشك در سال 1372، مركز ملي مطالعات و تحقيقات كارست كشور در سازمان مديريت منابع آب ايران تاسيس گرديد كه سپس به مركز ملي مطالعات و تحقيقات سازندهاي سخت (كارست) تغيير نام يافت. در سال 1381 به منظور يكپارچه‌سازي، انسجام‌بخشي، تثبيت و تقويت امر پژوهش و تحقيقات در صنعت آب كشور، اين مركز به‌همراه مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها و مركز ملي مطالعات و تحقيقات درياي خزر به موسسه تحقيقات آب انتقال يافت.

اهداف

انجام مطالعات و تحقيقات كاربردي،‌ توسعه‌اي و بنيادي در زمينه شناخت پديد‌ه‌هاي كارستي كشور، مطالعات شناسايي،‌ نيمه تفصيلي و موردي منابع آب سازندهاي سخت، تعيين پتانسيل بهره‌برداري از سازندهاي سخت، انجام پژوهش و تحقيق در زمينه مسايل مهندسي و زيست محيطي سازندهاي سخت و اثرات بهره‌برداري از سازندهاي سخت بر منابع‌ آب، تهيه مدل‌هاي كمي و كيفي منابع آب سازندهاي سخت، مديريت بهره‌برداري بهينه از منابع آب سازندهاي سخت با استفاده از فناوري نوين و همكاري علمي و پژوهشي با مراكز و موسسات معتبر پژوهشي و آموزشي داخل و خارج از كشور از مهمترين اهداف اين مركز مي‌باشد.

دامنه فعاليت
  • شناسايي، نيمه تفصيلي، تفصيلي (همگام با بهره‌برداري) حوضه‌هاي كارستي و سازند سخت منطقه البرز

  • شناسايي، نيمه تفصيلي، تفصيلي (همگام با بهره‌برداري) حوضه‌هاي كارستي و سازند سخت منطقه زاگرس

  • شناسايي، نيمه تفصيلي، تفصيلي (همگام با بهره‌برداري) حوضه‌هاي كارستي و سازند سخت منطقه ايران مركزي

  •  شناسايي، نيمه تفصيلي، تفصيلي (همگام با بهره‌برداري) حوضه‌هاي كارستي و سازند سخت منطقه كپه داغ

  • شناسايي، نيمه تفصيلي، تفصيلي (همگام با بهره‌برداري) حوضه‌هاي كارستي و سازند سخت منطقه سنندج سيرجان

 

شرح وظايف
  • مطالعه و پژوهش و تحقيق در زمينه مسائل كمي منابع آب كارست و سازندهاي سخت به منظور شناخت پتانسيل و تهيه مدل‌هاي كمي و ارائه راهكارهاي بهينه در خصوص برداشت از اين منابع در زمان حال و آينده

  • پژوهش و تحقيق در زمينه مسائل مهندسي كارست و سازندهاي سخت به ويژه در ساختگاه سدها و تونل‌هاي انتقال آب

  • مطالعه و پژوهش در خصوص كيفيت منابع آب كارست و سازندهاي سخت و جنبه‌هاي زيست محيطي

  • ارزيابي اثرات فعاليت‌هاي انساني بر منابع آب كارست و سازندهاي سخت و ارائه راهكارهاي علمي و بنيادي به منظور كاهش اين اثرات

  • بررسي اثرات شبكه رفتارسنجي (پايش) منابع آب كارست و سازندهاي سخت در آبخوان‌هاي كارستي و درز و شكاف‌دار در حوضه‌هاي كارستي كشور

  • پژوهش در خصوص بهينه‌سازي روش‌هاي تعيين محل چاه‌هاي كارستي و سازندهاي سخت، نظارت بر حفاري، پمپاژ و مغزه‌گيري اين‌گونه چاه‌ها

  • مطالعه و پژوهش در خصوص حفاظت كمي و كيفي منابع آب كارست و سازندهاي سخت و ارائه دستورالعمل‌هاي بنيادي و توسعه‌اي در اين زمينه

  • تحقيق و پژوهش در زمينه اكتشاف منابع آب غيرمتعارف نظير آب‌هاي فسيل، ژئوترمال، شور و لب شور در سازندهاي كارستي و سخت

  • پژوهش و تحقيق در خصوص افزايش كميت منابع آب كارست و سازندهاي سخت با استفاده از روش‌هاي تغذيه مصنوعي، ذخيره سيلاب و كاهش تبخير و افزايش نفوذ

  • انجام مطالعات شناسايي، موردي، نيمه تفصيلي و تفصيلي (همگام با بهره‌برداري) در منابع سازندي كشور

  • ايجاد شبكه پايش (رفتارسنجي) كمي و كيفي منابع آب كارست و سازندهاي سخت در سطح كشور از منابع آب كارست معرف (شامل چشمه‌ها، چاه‌هاي مشاهده‌اي، بهره‌برداري و قنوات) و تجهيز اين منابع به دستگاه‌هاي ثبات و پيشرفته و ارائه راهكار مناسب به منظور كنترل از راه دور (Remote Sensing ) اين منابع

  • انجام مطالعات و تحقيقات ژئوفيزيك، چاه‌پيمايي، رديابي و ايزوتوپي در منابع آب كارست و سازندهاي سخت

  • تهيه مدل‌هاي كيفي منابع كارست و سازندهاي سخت و ارائه راهكارهاي مناسب به منظور جلوگيري از كاهش كيفيت منابع آب كارست

  • پژوهش در خصوص ايجاد مديريت مقادير حدي خشكسالي و ترسالي در منابع آب كارست و سازندهاي سخت و ارائه راهكارهاي مناسب در مديريت بحران و توسعه پايدار

  • همكاري و برقراري رابطه علمي و فني با دانشگاه‌ها و مراكز تحقيقاتي - پژوهشي داخل و خارج از كشور به منظور تبادل اطلاعات و پيشبرد اهداف تحقيقاتي - پژوهشي در زمينه منابع آب كارست و سازندهاي سخت

  • برگزاري همايش‌هاي ملي و بين‌المللي و همچنين كارگاه‌هاي آموزشي و تخصصي در زمينه منابع آب كارست و سازندهاي سخت به منظور تبادل علمي و تحقيقاتي و افزايش توان كارايي متخصصين علوم آب

  • ايجاد پايگاه اطلاعاتي منابع آب كارست در سازندهاي سخت

  • همكاري در تدوين برنامه و سياست‌هاي پژوهشي كشور در زمينه منابع آب كارست و سازندهاي سخت

  • ايجاد امكانات تحقيقاتي براي پژوهشگران و كارآموزان تحقيقاتي و پايان‌نامه‌هاي كارشناسي ارشد و دكترا در زمينه منابع آب كارست و سازندهاي سخت

  • تحقيق و پژوهش در زمينه شناخت پديده‌هاي كارست و مطالعات غارهاي كارستي كشور و تهيه شناسنامه آنها

 

 



برنامه‌هاي مركز

برنامه هاي مركز از نظر الويت و بازده زماني به برنامه هاي بلند مدت، ميان مدت و  كوتاه مدت تقسيم مي شوند.

برنامه‌هاي كوتاه‌مدت
  • ايجاد سازماني كارآمد با جلب مشاركت ارگان‌هاي دولتي، بخش خصوصي، انجمن‌هاي تخصصي و مراكز تحقيقاتي و آموزش عالي
  • انجام تحقيقات، آموزش و انتقال فناوري
  • طراحي شبكه‌ پايش منابع آب سازندهاي سخت كارست
  • مطالعات مقدماتي احداث سدهاي زيرزميني در كارست جهت ذخيره آب
  • ايجاد ارتباط مستمر با دست‌اندركاران صنعت آب در راستاي اطلاع‌رساني متقابل
  • انتقال نتايج و تجربيات حاصل از فعاليت‌هاي انجام شده در مركز و ديگر مراكز علمي و تحقيقاتي داخل و خارج كشور به صنعت آب كشور
  • ارتقاء سطح كمي و كيفي نيروي انساني جهت بهينه‌سازي فعاليت‌ها و ايجاد نوآوري و دستيابي به شكوفايي علمي
  • ارائه مقاله در نشست‌هاي ملي و بين‌المللي علمي و تخصصي
  • تكميل و تجهيز ساختمان مركز
  • تهيه بانك اطلاعاتي و اطلس منابع آب سازندهاي سخت
برنامه‌هاي ميان‌مدت
  • مطالعات تعيين پتانسيل منابع آب سازندهاي سخت و كارستي حوضه‌هاي آبريز كشور
  • تعريف پروژه‌هاي مشترك با دست‌اندركاران صنعت آب كشور در زمينه‌هاي طراحي، اجرا و بهره‌برداري و ارائه راهكارهاي مورد نياز مطابق با فناوري‌هاي نوين
  • ايجاد زيربناي مناسب جهت همكاري مستمر مراكز علمي و دانشگاهي و صنعت آب كشور
  • مطالعه آب‌هاي كارستي مرزي با كشورهاي همجوار به منظور كنترل آب‌هاي مرزي
  • مطالعات غارشناسي تخصصي و اثرات زئوتوريسم بر سازندهاي سخت
  • برگزاري همايش‌هاي ملي و بين‌المللي تخصصي
  • مطالعات مهندسي كارست و مسائل مرتبط با سازه‌هاي احداثي در سازندهاي سخت
  • مطالعات زيست محيطي پروژه‌هاي عمراني و تعيين حريم منابع آب سازندهاي سخت
  • ارتقاء تجهيزات مركز همراه با فناوري‌هاي روز دنيا
برنامه هاي بلند مدت
  • تبديل مركز تحقيقات سازندهاي سخت به پژوهشكده ملي سازندهاي سخت
  • دستيابي به اهداف تعيين شده در سند چشم‌انداز 20 ساله كشور
  • ارائه خدمات مشاوره‌اي تخصصي
  • بومي‌سازي فناوري‌ها و روش‌هاي نوين كارآمد و تقويت نوآوري‌ها و ابتكارات
  • توسعه فعاليت‌هاي پژوهشي مركز
  • استفاده از تجار نيروهاي متخصص به ويژه اعضاي هيئت علمي دانشگاه‌هاي داخل و خارج از كشور و خبرگان صنعت
  • انتشار فصلنامه پژوهشي كارست و سازندهاي سخت
گروه هاي پژوهشي

گروه تلفيق مطالعات

  • مطالعات شناسايي و نيمه تفصيلي حوضه‌هاي كارستي با هدف محاسبه بيلان و پتانسيل بهره‌برداري
  • مطالعات موردي مناطق كارستي برحسب نياز
  • برنامه‌ريزي كلان مطالعات سيستماتيك حوضه‌هاي كارستي كشور
  • نظارت بر پايش منابع آب كارستي كشور اعم از چشمه، چاه و قنوات در كارست و سازندهاي سخت

 

گروه پژوهش و انفورماتيك

  • برگزاري كارگاه و دوره‌هاي آموزشي
  • تهيه مدل‌هاي رياضي حوضه‌هاي كارستي
  • بررسي و تحقيق در زمينه مسائل مهندسي كارست
  • نظارت بر طرح‌هاي پژوهشي مرتبط

 

گروه بررسي‌هاي اكتشافي

  • انجام عمليات زئوفيزيك (ژئوالكتريك، VLF ، GPR و چاه پيمايي)
  • انجام عمليات رديابي و هيدروشيمي
  • نظارت عالي بر عمليات حفاري و آزمايش پمپاژ
  • آزمايش و تجزيه و تحليل نمونه آب
  • تعيين محل چاه در سازندهاي سخت
نيروهاي متخصص

مركز از نيروهاي تمام وقت و پاره‌وفت با تخصص زير استفاده مي‌نمايد:

  • هيدرولوژي و منابع آب
  • آبشناسي (هيدروژئولوژي)
  • ژئوفيزيك، گراني‌سنجي،  زلزله‌شناسي
  • زمين‌شناسي
  • تكنونيك
  • كامپيوتر
  • هيدروشيمي و رديابي
  • ژئوتكنيك و زمين‌شناسي مهندسي
  • مدل‌سازي كمي و كيفي منابع آب
  • مديريت منابع آب
  • شيمي كاربردي
تجهيزات و امكانات
  • دستگاه كاوش زمين با امواج رادار GPR
  • دستگاه ژئوالكتريك SARIS
  • دستگاه VLFمدل ABEM WADI
  • دستگاه چاه پيمايي ديجيتال DLS2+
  • دستگاه كامبي باكس CB 570 WTW
  • دستگاه فلوريمتر AU 10
  • دستگاه فلوريمتر Genway 6200
  • اسپكتروفتومترDR/700-DR/2000
  • دستگاه ديتالاگر ديجيتال YSI 600
  • دستگاه Flam photometery
  • دستگاه صحرايي اندازه‌گيري اكسيژن محلول
  • دستگاه نمونه‌گيري اتوماتيك از آب درون چاه
  • آزمايشگاه تجزيه شيميايي و ميكروبي آب
  • نرم‌افزارهاي تخصصي
اهم پروژه‌هاي انجام يافته و در دست انجام
  • مطالعات نيمه تفصيلي در حوضه‌هاي كارستي مهارلو و بختگان در استان فارس، حاجي آباد هرمزگان،‌ اروميه،‌ شهركرد، اترك خراسان، دره انجير كرمان،‌ كازرون و سواحل خليج فارس و بوشهر،‌ ميمه- مورچه خورت اصفهان،‌ كشف رود خراسان و سياه كوه يزد
  • مطالعات موردي و تعيين پتانسيل سازندهاي سخت و كارستي در شهرستان خوانسار، منطقه ابركوه يزد و ايذه خوزستان
  • طرح پژوهشي بررسي اثرات كمي و كيفي خشكسالي كوتاه‌مدت و بلندمدت بر منابع آب كارست شهر شيراز
  • طرح پژوهشي تعيين آلودگي منطقه چشمه ساسان و سيدحسين در استان فارس
  • طرح پژوهشي كابرد تومومتري در مطالعه آبخوان‌هاي كارستي و آبرفتي با استفاده از تغييرات پروفيلي دمادر آبخوان‌هاي حوضه مهارلو استان فارس (با همكاري دانشگاه شيراز)
  • مطالعه چشمه كارستي بش قارداش بجنورد
  • تعيين حريم چاه‌هاي آب شرب تاقديس دراك شيراز
  • مطالعه جامع 18 حلقه چاه آهكي استان كردستان
  • مطالعه فروچاله‌هاي كارستي دشت ابركوه
  • طرح پژوهشي فرار آب از سد تنگاب فيروزآباد توسط مدل پايپ‌فلو از ديدگاه مهندسي كارست
  • مطالعات شناسايي حوضه‌هاي كارستي ميانه- هشترود، مند- قره آغاج، سبزوار- نيشابور، بياضه،‌ خور- جندق، بزمان- دلگان
  • مطالعات ژئوفيزيك حوضه‌هاي كارستي مند- قره‌ آغاج،‌ اترك خراسان، بافق- كرمان، گيس حاجي آباد

 




آدرس:‌شيراز، شهرك گلستان، بلوار علامه اميني، حد فاصل خيابان چشمه و گلزار، صندوق پستي 31365-71898

تلفن: 4-36506502-071

نمابر: 36506501-071

پست الكترونيكي: karst@wri.ac.ir
 


  


تمام حقوق براي موسسه تحقيقات آب محفوظ است.

DOURAN Portal V3.9.8.8

V3.9.8.8

موسسه تحقیقات آب

پژوهشكده مهندسي هيدروليك و محيط‌هاي آبي

پژوهشكده مطالعات و تحقيقات منابع آب

مركز تحقيقات آب و فاضلاب

مركز ملي مطالعات و تحقيقات درياي خزر

مركز ملي مطالعات و تحقيقات سازندهاي سخت (كارست) - شيراز

مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها - يزد

آزمايشگاه‌ها

موسسه تحقیقات آب

موسسه تحقیقات آب

موسسه تحقیقات آب